Egzamin ustny na studiach — jak się uczyć, żeby umieć mówić, a nie tylko rozpoznawać
Znasz to uczucie: czytasz notatki i wszystko wydaje się znajome, a na egzaminie nie umiesz tego powiedzieć. Rozpoznawanie to nie to samo co przypominanie. Na egzaminie ustnym liczy się to drugie, więc tak właśnie trzeba się uczyć.
Najważniejsze w skrócie
- Odpowiadaj na pytania z pamięci, zamiast po raz kolejny czytać notatki.
- Mów na głos, bo na egzaminie też będziesz mówić.
- Rozłóż powtórki w czasie, zamiast uczyć się wszystkiego w jedną noc.
- Ćwicz pytania dodatkowe, czyli „dlaczego?” i „podaj przykład”.
Co mówią badania
W dużym przeglądzie metod nauki (Dunlosky i in., 2013) za najbardziej przydatne uznano dwie techniki: ćwiczenie przez odpytywanie się (practice testing) oraz naukę rozłożoną w czasie (distributed practice). Popularne metody, takie jak ponowne czytanie czy zakreślanie tekstu, wypadły słabo.
W znanym eksperymencie Roedigera i Karpicke'a (2006) studenci, którzy po przeczytaniu tekstu próbowali go sobie przypomnieć, po tygodniu pamiętali więcej niż ci, którzy czytali go jeszcze raz. Ci drudzy wypadali lepiej tylko w teście zrobionym kilka minut po nauce. Właśnie dlatego czytanie notatek daje złudzenie, że umiesz.
Z kolei przegląd badań nad rozkładaniem nauki w czasie (Cepeda i in., 2006) pokazał, że powtórki z przerwami dają trwalszą pamięć niż ta sama ilość nauki naraz.
Metoda krok po kroku
- Zrób listę pytań. Jeśli prowadzący dał zagadnienia, to masz gotową listę. Jeśli nie, zamień nagłówki z notatek na pytania, na przykład „Rewolucja przemysłowa” na „Jakie były przyczyny rewolucji przemysłowej?”.
- Odpowiadaj na głos, bez notatek. Weź pytanie, odpowiedz tak, jakbyś siedziała (siedział) przed egzaminatorem, i dopiero potem sprawdź w notatkach, co pominęłaś (pominąłeś).
- Oznacz pytania. Umiem, częściowo, nie umiem. Do „nie umiem” wracasz najczęściej, do „umiem” coraz rzadziej.
- Buduj odpowiedź według stałego schematu. Najpierw definicja albo teza w jednym zdaniu, potem dwa lub trzy najważniejsze punkty, przykład i na koniec powiązanie z innym tematem. Taki schemat pomaga, gdy stres wymazuje ci z głowy plan.
- Ćwicz pytania dodatkowe. Po każdej odpowiedzi zadaj sobie albo poproś kogoś o „dlaczego?”, „podaj przykład” albo „czym to się różni od…?”. Egzaminator często dopytuje właśnie tak.
- Zrób symulację egzaminu. Losowe pytania, ograniczony czas na zastanowienie i odpowiedź bez przerywania. Najlepiej z drugą osobą albo z nagrywaniem się.
Przykładowy plan na 10 dni
| Dni | Co robisz |
|---|---|
| 1–2 | Lista pytań, pierwsze przejście przez materiał, szkielety odpowiedzi. |
| 3–6 | Codziennie odpowiadasz na głos na nowe pytania i powtarzasz te oznaczone jako „nie umiem”. |
| 7–8 | Całość jeszcze raz, ale na wyrywki i w losowej kolejności. Ćwiczysz pytania dodatkowe. |
| 9 | Symulacja egzaminu i ostatnie poprawki do słabych tematów. |
| 10 | Krótka powtórka najtrudniejszych pytań i sen. Bez nowego materiału. |
Plan dopasuj do siebie. Jeśli masz mniej czasu, skróć etapy, ale zostaw odpowiadanie na głos i powtórki co kilka dni.
Odpytka — wkrótce. Wgrasz swoją listę pytań albo notatki, a Kapi będzie cię odpytywać na głos, dopytywać i wracać do tego, co sprawia ci trudność. Napisz do nas, a damy znać, gdy ruszymy.
Zobacz też
Źródła
- Dunlosky, J., Rawson, K. A., Marsh, E. J., Nathan, M. J., Willingham, D. T. (2013). Improving Students' Learning With Effective Learning Techniques. Psychological Science in the Public Interest, 14(1). doi.org/10.1177/1529100612453266
- Roediger, H. L., Karpicke, J. D. (2006). Test-Enhanced Learning. Psychological Science, 17(3). doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01693.x
- Cepeda, N. J., Pashler, H., Vul, E., Wixted, J. T., Rohrer, D. (2006). Distributed practice in verbal recall tasks: A review and quantitative synthesis. Psychological Bulletin, 132(3). doi.org/10.1037/0033-2909.132.3.354